Dünyanın en küçük ülkesi; Vatikan – Oh Be Dünya Varmış !

“Yolculuk, ayaklarımızın bizi taşıdığı kadar ruhumuzun da genişlemesidir.”

Antoine de Saint-Exupéry

Vatikan, hem yüzölçümü hem de nüfus bakımından dünyanın en küçük ülkesi olmasına rağmen, etkisi sınırlarının çok ötesine uzanan benzersiz bir devlettir. Papa’nın ikametgâhı, Katolik Kilisesi’nin idari merkezi ve insanlık tarihinin en önemli sanat ile mimari eserlerinden bazılarına ev sahipliği yapar.

Ziyaretçiler sık sık Roma ile Vatikan’ı karıştırır. Oysa Roma, İtalya’nın başkentiyken; Vatikan Şehri, Roma’nın içinde yer alan ama tamamen bağımsız, egemen ve kapalı bir devlettir. Sadece 44 hektarlık bir alanı kaplar; kendi para birimini (euro), pullarını, posta sistemini ve diplomatik ilişkilerini yönetir. İsviçreli Muhafızlar tarafından korunur ve yerleşik nüfusu büyük ölçüde din adamlarından oluşur. Buna rağmen her yıl milyonlarca ziyaretçiyi ağırlar.

Vatikan’a girilebilir mi?
Evet. Aziz Petrus Meydanı ve Aziz Petrus Bazilikası gibi alanlar tüm ziyaretçilere açıktır. Vatikan Müzeleri ve bazı özel bölümler ise bilet ya da özel izin gerektirir. 1929’daki Laterano Antlaşması’ndan bu yana Vatikan, kendi hükümeti ve kurumlarıyla uluslararası alanda egemen bir devlet olarak tanınır.

Vatikan Hakkında Az Bilinen, Özel ve İlginç Bilgiler

Dünyanın resmî olarak tamamen yayalara ait sayılan tek ülkesidir; trafik ışığı yoktur.
Vatandaşlık doğuştan değil, görevle verilir. Görev bitince vatandaşlık da sona erer.
Kâğıt üzerinde suç oranı dünyanın en yükseğidir; çünkü nüfus çok azdır ve tek bir olay istatistikleri etkiler.
Kendi bankası vardır: IOR (Vatikan Bankası). Herkes hesap açamaz.
Ordusu dünyanın en eskilerindendir. İsviçreli Muhafızlar 1506’dan beri Papa’yı korur.
Resmî dili yoktur; Latince kullanılsa da günlük hayatta İtalyanca hâkimdir.
Dünyanın en kısa demiryolu hattı (yaklaşık 300 metre) buradadır.
Vatikan Müzeleri günler sürecek kadar büyüktür; Sistine Şapeli bunun yalnızca bir parçasıdır.
Papa, aynı zamanda bir devlet başkanıdır; bu özelliğiyle dünyada tektir.
Vatikan’ın ABD Arizona’da bir gözlemevi vardır; bilim ve dini birlikte ele alırlar.
Euro kullanır ama kendi tasarımlarını basar; koleksiyoncular için çok değerlidir.
Vatikan’da doğan bebek sayısı neredeyse sıfırdır; hastane olmadığı için doğumlar İtalya’da gerçekleşir.

Gizli Geçitler, Büyük Hikâyeler

Roma’dayken Castel Sant’Angelo’yu ziyaret edenler, bu yapının Vatikan’la olan gizli bağını çoğu zaman bilmez. Passetto di Borgo adlı dar koridor, Vatikan’ı doğrudan kaleye bağlar. Bu geçit, özellikle 1527’de Roma’nın yağmalanması sırasında Papa VII. Clement’in kaçışı için kullanılmıştır.

Vatikan, alan ve nüfus olarak dünyanın en küçüğü olsa da, 1,4 milyardan fazla Katoliğin manevi merkezidir.

Aziz Petrus Bazilikası: Küçük Bir Ülkede Dev Bir Yapı

Aziz Petrus Bazilikası, dünyanın en büyük kilisesidir. Çoğu kişinin bilmediği bir detay ise yapının aslında Yeni Aziz Petrus Bazilikası olarak adlandırılmasıdır. Günümüzde gördüğümüz Barok yapı, 1506–1626 yılları arasında inşa edilmiş; Michelangelo başta olmak üzere birçok Rönesans ustasının imzasını taşır.

Eski Aziz Petrus Bazilikası ise 4. yüzyılda İmparator Konstantin tarafından, Aziz Petrus’un mezarının üzerine yaptırılmıştır. Zamanla yetersiz kalan bu yapı sökülmüş ve yerine bugünkü bazilika inşa edilmiştir.

Girişin hemen sağında, Michelangelo’nun henüz 24 yaşındayken yonttuğu Pietà yer alır. Bu eser, sanatçının imzaladığı tek çalışmadır.

Vatikan’ın Sessiz ve Şaşırtıcı Detayları

Vatikan geceleri tamamen kapanmaz. Aziz Petrus Meydanı sabaha kadar açıktır ve geceleri bambaşka bir sessizliğe bürünür. Dünyanın en yoğun sanat eserine sahip metrekarelerinden biri buradadır; adım attığınız anda Rönesans’a geçersiniz.

Sistine Şapeli’ndeki fotoğraf yasağı, restorasyon sırasında yapılan bir telif sözleşmesinden doğmuştur.
Papa’nın resmi plakası SCV-1’dir.
Vatikan Postanesi, İtalya’dakinden daha hızlı olduğu için Romalılar mektuplarını buradan gönderir.
Aziz Petrus Bazilikası Vatikan’da sanılır; ancak teknik olarak ekstra-territoryal statüdedir.
Vatikan’ın kendi anayasası vardır ve dünyanın en kısa anayasalarından biridir.
Papa öldüğünde üç tabutla gömülür: selvi, kurşun ve meşe.
Vatikan bayrağı kare şeklindedir; dünyada bu özelliğe sahip iki ülkeden biridir (diğeri İsviçre).
Yüzyıllarca “gizli” anılan Vatikan Arşivleri, bugün Vatikan Apostolik Arşivleri adıyla kısmen araştırmacılara açıktır.

Vatikan Hakkında Daha Az Bilinen Çarpıcı Detaylar

Vatikan’ın klasik anlamda bir milli geliri yoktur. Vergi toplanmaz; gelirler bağışlar, Vatikan Müzeleri biletleri, hatıra para ve pul satışları ile yatırımlardan oluşur.
Dünyada kadın nüfus oranı en düşük ülkedir. Yerleşik nüfusun büyük bölümü erkektir.
Vatikan, dünyadaki son mutlak monarşidir. Papa seçilir; ancak seçildikten sonra yasama, yürütme ve yargı yetkilerini tek elde toplar.
Vatikan pasaportu kalıcı değildir. Görev süresi sona erdiğinde pasaport da iade edilir.
Kendi ülke kodu alan adına sahiptir: “.va” — dünyanın en kısa internet alan adlarından biri.
İsviçreli Muhafızlar göreve başlarken bekâr olmak zorundadır. Evlilik izni ancak belirli bir hizmet süresinden sonra ve özel şartlarla verilir.
Vatikan’da hapishane yoktur. Ciddi suçlar, İtalya ile yapılan anlaşmalar kapsamında İtalyan yargısına devredilir.
Nüfusu çok küçük olmasına rağmen, Vatikan dünyanın en çok ziyaret edilen ülkelerinden biridir. Yıllık ziyaretçi sayısı, nüfusunun milyonlarca katıdır.
Papa seçimi anlamına gelen Konklav sırasında Vatikan tamamen izole edilir. Sistine Şapeli’nde sinyal kesiciler kullanılır; dış dünya ile tüm iletişim kesilir.
Vatikan’da zaman algısı bile farklıdır. Günlük hayat, saatten çok ayin ve dini ritüellere göre şekillenir.

Vatikan’ın Sessiz Ama Etkileyici Gerçekleri

Vatikan geceleri tamamen kapanmaz. Aziz Petrus Meydanı sabaha kadar açıktır ve geceleri neredeyse mistik bir sessizliğe bürünür. Metrekare başına düşen sanat eseri yoğunluğu bakımından dünyada eşi benzeri yoktur; bir adımda Rönesans’a geçersiniz.

Sistine Şapeli’ndeki fotoğraf yasağı sanıldığı gibi sadece saygıdan değil, geçmişte restorasyonu yapan firma ile yapılan telif sözleşmesinden kaynaklanır. Papa’nın kendine ait resmî plakası vardır: SCV-1. Vatikan Postanesi’nin İtalya’dakinden daha hızlı çalışması nedeniyle Romalılar mektuplarını buradan göndermeyi tercih eder.

Aziz Petrus Bazilikası Vatikan’da sanılır; ancak teknik olarak ekstra-territoryal statüye sahiptir. Vatikan’ın kendi anayasası vardır ve bu metin dünyanın en kısa anayasalarından biri kabul edilir. Papa öldüğünde üç tabutla gömülür: biri selvi, biri kurşun, biri meşe ağacından yapılır. Vatikan bayrağı kare şeklindedir; dünyada bu özelliğe sahip yalnızca iki ülke vardır (diğeri İsviçre). Yüzyıllar boyunca “gizli” olarak anılan Vatikan Arşivleri ise bugün Vatikan Apostolik Arşivleri adıyla kısmen araştırmacılara açıktır.

Vatikan, haritada neredeyse fark edilmeyecek kadar küçük olabilir; ama insanın iç dünyasında açtığı alan son derece geniştir. Bir devlet olmanın ötesinde, inanç, sanat ve tarih arasında kurulmuş zamansız bir köprüdür. Sessiz avlularında dolaşırken, duvarlara sinmiş yüzyılların fısıltısını duyarsınız; kubbelere baktığınızda ise insanın sonsuzluğu arama çabasına tanıklık edersiniz. Belki de Vatikan’ı özel kılan tam olarak budur: Büyüklüğün her zaman ölçülerle değil, anlamla belirlendiğini hatırlatması…